MÓJ PRZEDSZKOLAK 15 4 (2024) NIEDOKRWISTOŚĆ Z NIEDOBORU ŻELAZA Zaledwie 10–15% spożywanego z dietą żelaza ulega wchłanianiu. Niedobór tego składnika jest jednym z najczęstszych niedoborów żywieniowych występujących na świecie. Ponadto plasuje się on na dziewiątym miejscu w skali 26 modyfikowalnych czynników ryzyka zgonu według badania GBD (Global Burden of Disease). Grupą szczególnie narażoną na konsekwencje niewystarczającej podaży żelaza są dzieci, co wynika z ich intensywnego i szybkiego rozwoju, a zarazem zwiększonego zapotrzebowania. W Europie u dzieci w wieku 12–36 miesięcy niedobór ten obejmuje od 3% do 48% populacji, czego głównym negatywnym skutkiem może być rozwój niedokrwistości z niedoboru żelaza. Niedokrwistość z niedoboru żelaza (IDA – Iron Deficiency Anemia) to stan, w którym dochodzi do spadku parametrów morfologicznych układu czerwonokrwinkowego oraz nieprawidłowej syntezy hemu. PRZYCZYNY NIEDOBORU ŻELAZA U DZIECI Przyczyny niedoboru żelaza u dzieci są różne. Przede wszystkim mogą to być niewystarczająca podaż żelaZAPOTRZEBOWANIE NA ŻELAZO U DZIECI A JEGO WCHŁANIANIE I BIODOSTĘPNOŚĆ Zdrowe, donoszone niemowlęta, o odpowiedniej urodzeniowej masie ciała, posiadają wystarczające zapasy żelaza, aby zaspokoić potrzeby organizmu w pierwszych 4.–6. miesiącach życia. Po tym czasie zasoby się wyczerpują i są zależne od podaży żelaza w diecie. Zapotrzebowanie na żelazo u dzieci jest wprost proporcjonalne do przyrostu masy ciała, objętości krwi, a także masy erytrocytarnej. Normy zalecanego dziennego spożycia żelaza u dzieci i młodzieży przedstawiono w tabeli 1. Tab. 1. Normy zalecanego dziennego spożycia (RDA) żelaza u dzieci i młodzieży (Jarosz i wsp., 2020)1 Wiek/płeć Żelazo (mg/dobę) 7–11 miesięcy 11 1–3 lata 7 4–6 lat 10 7–9 lat 10 Chłopcy 10–12 lat 10 Dziewczęta 10–12 lat 10 (15)* Chłopcy 13–18 lat 12 Dziewczęta 13–18 lat 15 * Po wystąpieniu miesiączki. „ „ Zapotrzebowanie na żelazo u dzieci jest wprost proporcjonalne do przyrostu masy ciała, objętości krwi, a także masy erytrocytarnej. Tab. 2. Grupy ryzyka niedokrwistości z niedoboru żelaza wśród dzieci Grupa o zwiększonym zapotrzebowaniu na żelazo • przedwcześnie urodzone noworodki • niemowlęta • dzieci z ciąż mnogich • młodzież (zwłaszcza dziewczęta, u których wystąpiła miesiączka) • młodzi sportowcy Grupa z zaburzeniami wchłaniania i nadmierną utratą żelaza (utrata krwi) • celiakia • NZJ • nietolerancje pokarmowe • obecność pasożytów w przewodzie pokarmowym • stan po operacji, np. gastrektomii • zakażenie Helicobacter pylori • przyjmowanie niektórych leków, np. IPP Grupa o zmniejszonej podaży żelaza w diecie • opóźnione, nieprawidłowe rozszerzanie diety u niemowląt (brak dobrych źródeł żelaza) • wprowadzenie mleka krowiego przed ukończeniem 1. r.ż. • niskie spożycie czerwonego mięsa (≤ 2 razy/tydzień) • diety eliminacyjne, roślinne (wegetarianizm, weganizm) – brak monitorowania sposobu żywienia przez wykwalifikowanego dietetyka
RkJQdWJsaXNoZXIy MTMwMjc0Nw==