Brak wyników

Temat numeru

23 maja 2019

NR 31 (Czerwiec 2019)

Orchidea czy mlecz – który typ prezentuje twoje dziecko?

0 132

Istnieje teoria mówiąca, że biorąc pod uwagę kryterium wrażliwości, możemy wyodrębnić dwa typy dzieci – mlecze i orchidee. Mlecze to typowo rozwijające się dzieci nie mające specjalnych potrzeb i wymagań w zakresie warunków wzrastania i rozwoju. Są to jednostki odporne, w miarę dobrze radzące sobie z problemami. Biorąc pod uwagę cechy i umiejętności, jakie posiadają dzieci mlecze nie musimy poświęcać im aż tak wielkiej uwagi. Nie mniej jednak każdy rodzic powinien rozwijać potencjał dziecka, dostrzegać jego indywidualne predyspozycje i dbać o wszechstronny rozwój niezależnie od tego, jaki poziom wrażliwości posiada jego dziecko. Drugim omawianym typem są dzieci orchidee, potrzebujące specjalnego traktowania i odpowiednich warunków, aby w pełni się rozwinąć. Orchidee to jednostki, których poziom wrażliwości jest znacznie wyższy od przeciętnego, co może stać się przyczyną ograniczeń i trudności lub też cechą pozytywną, w zależności od tego, jaką postawę przyjmie rodzic. 

Analizując literaturę przedmiotu można zauważyć, że wysoka wrażliwość  jest cechą, która występuje u około 15%–20% populacji, mimo tego świadomość i wiedza społeczeństwa na ten temat jest nadal niska. Dominuje stereotypowe myślenie i stwierdzenia poddające wątpliwości prawidłowość i dojrzałość dzieci wrażliwych.

Czym  jest wysoka wrażliwość 

Wysoka wrażliwość to wrodzona cecha, której determinantem może być  temperament lub też indywidualne warunki neurologiczne. 

Jej występowanie możemy zaobserwować w następujących obszarach

  • Fizyczny – dziecko reaguje z nadmierną wrażliwością na tkaniny, zapachy, dźwięki, temperaturę, głód, ból, może również być bardziej podatne na stany alergiczne. 
  • Emocjonalny – dziecko bez problemu zauważa nastroje innych osób, potrafi odczytywać niewerbalne oznaki emocji, niezwykle intensywnie przeżywa wszelkie emocje, bardzo szybko jego emocje ulegają skrajnym zmianom.
  • Społeczny – dziecko preferuje spokój, zbyt częste zmiany w krótkim czasie lub nagłe zmiany napawają je lękiem. Znalezienie się w centrum zainteresowań powoduje negatywne emocje. 
     

Wysoko wrażliwe dziecko jest: 

  • empatyczne
  • nieśmiałe
  • wrażliwe na krytykę
  • bystre
  • sprawia wrażenie smutnego
  • refleksyjne
  • kreatywne

 

Dekalog rodzica, czyli w jaki sposób możesz wspierać wrażliwe dziecko

  1. Pamiętaj, że rodzice są najważniejszymi osobami dla dziecka, i to czy uzyska waszą akceptację będzie rzutowało na całe jego życie. Dlatego nie należy krytykować, karać za symptomy wysokiej wrażliwości, a raczej poszukać w tej sytuacji pozytywnych stron i uznać ją za zbiór cech, które będą występowały u dziecka całe życie. Miłość, zrozumienie, akceptacja i wsparcie to najlepsze, co możesz zaoferować swojemu dziecku. 
  2. Nie zmuszaj do zmian – zdarza się, że rodzic nie jest w stanie zaakceptować wysokiej wrażliwości, najczęściej ma to miejsce w przypadku chłopców, wówczas może różnymi sposobami namawiać dziecko do zmian, warto wiedzieć, że takie praktyki najczęściej powodują frustrację, zaburzenia zachowania, a nawet depresję. 
  3. Twórz idealne warunki do rozwoju i działania – tylko dzięki dogłębnej obserwacji i analizie zachowań i cech dziecka jesteś w stanie zaplanować, stworzyć i wdrożyć strategie postępowania, które zapewni dziecku możliwość rozwijania potencjału.
  4. Nie porównuj – twoje dziecko jest wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju, w związku z tym wszelkie próby ­porównywania go z innymi dziećmi są bezcelowe, każde dziecko jest bowiem inne, w skali porównań zawsze możemy wskazać nie tylko tych lepszych, ale i gorszych.
  5. Nie izoluj – mimo, że niektóre sytuacje sprawiają mu problemy, nie należy dziecka odcinać od naturalnego otoczenia. Zadaniem rodzica jest zahartowanie dziecka, tak aby w jak najmniejszym stopniu odczuwało skutki wrażliwości. 
  6. Słuchaj aktywnie – może się zdarzyć, że twoim zdaniem dziecko reaguje, odczuwa na wyrost. Pamiętaj, że to twoje zdanie i nie jesteś w stanie ­obiektywnie ocenić tego jakie doznania ­towarzyszą dziecku. Dlatego postaraj się ­wierzyć w jego słowa, bowiem dzieci o szczególnej wrażliwości są znacznie bardziej wyczulone na odbiór wszelkich bodźców i stanów. 
  7. Stale monitoruj poziom wrażliwości – należy pamiętać, że dziecko w pewnych momentach życia może znacznie bardziej odczuwać skutki nadwrażliwości, może się również zdarzyć, że nie będzie potrafiło ­poradzić sobie z tą sytuacją. Zadaniem rodzica jest stała obserwacja oraz reagowanie w razie potrzeby. Warto nauczyć dziecko sposobów radzenia sobie w razie trudności oraz tego w jaki sposób umiejętnie rozładować negatywne konsekwencje. 
  8. Interwencja – w przypadku, gdy zarówno ty jak i dziecko nie radzicie sobie z nadwrażliwością lub też podejmujesz szereg działań, a dziecko nadal ma widoczne trudności w funkcjonowaniu, warto zgłosić się do specjalisty psychologa lub też wspomnieć o tych kwestiach podczas wizyty u pediatry. 
  9. Bądź rzecznikiem dziecka – z uwagi na nadmierną wrażliwość dziecko nie będzie chętnie rozmawiało o własnych doznaniach, odczuciach, ponieważ raczej woli pozostać w cieniu, dlatego to twoim zadaniem będzie w odpowiednio dyskretny sposób poinformować osoby z najbliższego otoczenia o tym specjalnych potrzebach dziecka. 
  10. Ograniczenia – jeśli udało ci się rozpoznać bodźce wywołujące nadmierną reakcję postaraj się usunąć je z otoczenia, jeśli to możliwe, lub też ograniczyć ich liczbę. 


Jeśli masz pewne podejrzenia i chcesz potwierdzić bądź wykluczyć występowanie u twojego malucha syndromu wysoko wrażliwego dziecka, odpowiedz na poniższe pytania. Jeśli przy co najmniej 13 stwierdzeniach zaznaczyłaś odpowiedź twierdzącą, to twoje dziecko prawdopodobnie jest wysoko wrażliwe1.

  1. Łatwo można je przestraszyć.
  2. Przeszkadzają mu gryzące ubrania, szwy, metki drapiące skórę.
  3. Nie przepada za dużymi niespodziankami.
  4. Nauka łatwiej mu przychodzi dzięki łagodnym wskazówkom, źle reaguje na surowe kary.
  5. Sprawia wrażenie, jakby czytało w twoich myślach.
  6. Słowa, których używa znacznie przewyższają normę typową dla wieku.
  7. Żaden niezwykły, nawet najdelikatniejszy zapach nie umknie jego uwadze. 
  8. Jego poczucie humoru odznacza się niezwykłą inteligencją. 
  9. Zdaje się być obdarzone intuicją.
  10. Trudności sprawia mu zasypianie po dniu pełnym wrażeń.
  11. Nie radzi sobie zbyt dobrze z sporymi zadaniami.
  12. Mając wilgotne lub zabrudzone piaskiem ubranie chce się natychmiast przebrać.
  13. Zadaje mnóstwo pytań.
  14. Jest perfekcjonistyczne.
  15. Zauważa, gdy inni cierpią lub są zestresowani.
  16. Preferuje spokojne zabawy.
  17. Pytania, które zadaje skłaniają do przemyśleń i refleksji 
  18. Jest szczególnie wrażliwe na ból.
  19. Nie przepada za hałaśliwymi miejscami.
  20. Zauważa nawet najdrobniejsze zmiany w otoczeniu, wyglądzie innych.
  21. Przed podjęciem wyzwania zastanawia się nad poziomem bezpieczeństwa planowanych działań.
  22. Gdy w najbliższym otoczeniu nie ma obcych osób, dziecko funkcjonuje najlepiej.
  23. Towarzyszą mu bardzo głębokie odczucia.

Każde dziecko chce być rozumiane i ko­­chane przez swoich rodziców, dlatego tak ważnym jest, aby mądrze towarzyszyć dziecku i odpowiednio je stymulować. Warto postępować w taki sposób, by dziecko swoją nadmierną wrażliwość postrzegało jako wyjątkową zaletę, a nie ograniczenie. 

  1. Opracowano na podstawie Elaine Aron, Wysoko wrażliwe dziecko, jak je zrozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym świecie?, GWP.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej sięgnij po następujące książki

  • Elaine Aron, Wysoko wrażliwe dziecko, jak je zrozumieć i pomóc mu żyć w przytłaczającym świecie?, GWP.
  • Dr W. Thomas Boyce, Dziecko Orchidea czy mlecz. Jak wspierać wrażliwe dzieci., Wydawnictwo Czarna Owca.
  • Jenet Poland, Wrażliwe dziecko, Rebis.

Przypisy